شش دستور نجات‌بخش براي حفظ سلامت در طب سنتي ايران

طب سنتی
سپتامبر 16 2017

شش دستور نجات‌بخش براي حفظ سلامت در طب سنتي ايران

سالن یار(تشریفات و اجاره سالن همایش،سمینار،کنفرانس)

مجله رازدکتر حسن حاج‌طالبی :

شش دستور نجات‌بخش براي حفظ سلامت در طب سنتي ايران

ايرانيان از زمان زرتشت و حتي پیش از آن، نه‌تنها در درمان بيماري‌ها جهان را شگفت‌زده کردند و دنياي پزشکي را تحت تأثير بزرگاني همچون زکرياي رازي و ابن سينا قرار دادند، بلکه درباره‌ی پيشگيري بیماری‌ها نیز بهترين راهکارهاي نجات‌بخش را به دنيا عرضه کردند. مهم‌تر از همه اين‌که اساس طب در نظام آفرينش برمبناي حفظ سلامت است، نه درمان دردها. به همین جهت به‌اجبار مراحل پیشگیری از بیماری بايد انجام شود.

در نظام آفرينش بايد همه‌چيز به‌سمت حفظ تعادل حرکت کند تا انسان و تمام موجودات عالم در آرامش زندگي کنند. در مکاتب درماني جهان، روش‌هاي گوناگونی براي پيشگيري وجود دارد که نمایانگر غناي فرهنگي هر کشور است. ايران که به «مهد پزشکي جهان» معروف است، در مکتب درماني خود بهترين راهکارها را ارائه مي‌دهد که اگر انسان حتي بخشي از اين دستورات نجات‌بخش را انجام دهد، در برابر بیشتر بيماري‌هاي مهلک ايمن مي‌شود. دنياي امروز مي‌خواهد هر بلایي بر سر انسان‌ها بياورد؛ سپس با چند قرص شیمیایی آن‌ها را درمان کند که بی‌شک این داروها عوارض زیادی دارد؛ اما در مکتب درماني طب سنتي ايران دارو آخرين خط درماني است و بیشترین راهکارهای درمانی، مربوط به روش‌های پيشگيري است. بنابر دستورات اين مکتب بزرگ، براي حفظ تعادل بدن باید اقدامات مهمي بايد انجام شود که به اين موارد در فارسی «شش دستور حفظ سلامت» و در عربي «حفظ الصحة» يا «ستَةُ ضرورية» مي‌گويند. این شش راهکار عبارت‌اند از:

  • هوا؛
  • غذا و نوشیدنی؛
  • حرکت و سکون؛
  • استفراغ و احتقان؛
  • اعراض نفساني؛
  • خواب و بيداري.

 تمام آنچه براي سلامت انسان مفيد است، در اين شش مورد نهفته است که پزشکان حکيم و دانشمند ايراني حفظ سلامت را در توجه این موارد ممکن می‌دانند.

  • هوا: تنفس، مهم‌ترین و حیاتی‌ترین عامل در حفظ سلامت است. در این میان اگر هوا به هر دليل دچار آلودگي بشود، بی‌درنگ در بدن انسان تأثير منفي بر جای مي‌گذارد. بنابراین هوای پاکیزه يکي از راهکارهاي حفظ سلامت به‌شمار می‌آيد. از طرفي هوا هنگام سردي، گرمي، تري و خشکي بايد متعادل باشد و يکي از مهم‌ترين کارهایي که در نظام آفرينش براي تعادل در هوا انجام مي‌شود، وجود فصل‌هاي گوناگون است که با حرکت زمين به دور خورشيد اتفاق مي‌افتد. مزاج بهار گرم و تر، تابستان گرم و خشک، پاييز سرد و خشک و زمستان سرد و تر است. حالاتي که در چرخش فصل‌ها به‌وجود مي‌آيد، حکمتي دارد که در حقیقت دقت و نظم آفرينش را در ايجاد تعادل در هواي زمين نشان می‌دهد. پس يکي از مهم‌ترين عوامل در حفظ سلامت و پيشگيري از بیماری، پاکي هوا و حفظ مزاج آن است.
  • غذا و نوشیدنی: در مقالات گذشته به آداب و تأثیر تغذیه در حفظ سلامت اشاره کرديم؛ اما در اين مقاله غذا و نوشیدنی به‌عنوان يکي از دستورات علم پيشگيري مطرح مي‌شود. هر انساني که دوست دارد بدني سالم داشته باشد، نمي‌تواند به تغذيه‌ی خود بي‌توجه باشد، زیرا به‌محض آن‌که غذا وارد بدن شد، اثرات خود را بر جای می‌گذارد. همان‌گونه که در گذشته اشاره کرديم، نوع غذا، تهيه‌ی آن، شیوه‌ي غذا خوردن، روش پخت، سفره و ظرف غذا و غیره، همه بايد براساس آداب تغذيه باشد تا سلامت بدن حفظ شود.
  • حرکت و سکون: در طب سنتي ايران هر نوع حرکت و سکون بايد در راستاي حفظ تعادل بدن باشد که
  • که در اين‌جا هر نوع حرکتي را (از جذب و دفع در داخل بدن گرفته تا ورزش‌هاي جسماني و قهرماني که هرکدام حرکت و سکون دارد) شامل می‌شود و بايد براساس آدابي انجام شود که سلامت بدن را تضمين کند. بدن انسان ساختاري دارد که براي اجراي درست حرکت‌هاي گوناگون آفریده شده است و اين حرکت‌ها بايد اصولي انجام شود. به همين دليل در دنياي امروز، موضوعات پزشکي و ورزشي به يک علم تبديل شده است و اين مسأله، نمایانگر ارزش کار ايرانيان بوده است که از هزاران سال پیش، اين دستورات مهم را در حرکت و سکون براي حفظ سلامت مطرح کرده‌اند.
  • استفراغ و احتقان: بدن انسان به‌دليل پيچيدگي خاص آناتومي و فيزيولوژي، هميشه در حال سوخت‌وساز است و اين کار مهم، مدام در داخل بدن مواد زایدي را ايجاد مي‌کند که باید با روش‌هاي گوناگون دفع شود و از طرفي احتقان يا احتباس يا نگهداري در بدن هم شرايطی خاص دارد تا مواد مهم بدن بي‌دليل از بین نرود و از طرفي مواد زاید و سموم به‌آسانی دفع شود. دفع مواد در بدن از طريق کليه، دستگاه گوارش، تعريق و غیره به‌طور طبيعي انجام مي‌شود؛ اما بدن انسان نياز دارد با روش‌هایی مانند حجامت، فصد (رگ زدن) و زالو درماني این مواد را دفع کند تا در بدن انسان خون سالم توليد و اخلاط فاسد دفع شود.
  • اعراض نفساني: این امراض شامل تمام حالات روحي و رواني و عصبي انسان است که در طب سنتي انسان علاوه بر جسم، اعصاب و روان آدمي را هم در نظر مي‌گيرد. ايرانيان از هزاران سال قبل مي‌دانستند که همه‌ی حالات انسان تحت کنترل اعصاب است. از این رو بهترين راهکارها را براي آرامش روح و روان معرفي مي‌کردند که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از پیاده‌روی در فضاي سبز، صله‌ي رحم، نگریستن به آب چشمه، ياد خدا و…
  • در اين میان اميد، خنده، شادي، اعتماد به نفس، محبت، تقوا و غیره طبع گرم دارند و نااميدي، غم و غصه، افسردگي، خواب زياد و غیره مزاج سرد دارند. از این رو بايد بين سردي‌ها و گرمي‌ها تعادل برقرار شود و هرگونه افراط و تفريط زیانبار است.
  • خواب و بيداري: تنظيم خواب و بيداري يکي از مهم‌ترين مواردي است که ايرانيان در علم پيشگيري به آن توجه ويژه داشتند. مردم در گذشته زود مي‌خوابيدند و زود هم بيدار مي‌شدند و مصداق بارز مَثَل «سحرخيز باش تا کامروا باشي» بودند. انسان در طول روز بايد ساعت فيزيولوژيک بدن خود را به‌گونه‌ای تنظيم کند که به‌آسانی بخوابد و بيدار شود. پرخوابي و کم‌خوابي هر دو زیانبارند. در گذشته هنگامی که هوا تاريک مي‌شد، مردم مي‌خوابيدند و سحر پیش از طلوع آفتاب بيدار مي‌شدند. در علم پيشگيري ايرانيان، اگر انسان مي‌خواهد به بيماري‌ها مبتلا نشود و سلامت خود را حفظ کند، بايد از هواي سالم استفاده کند، تغذيه‌ی درست داشته باشد، حتماً به ورزش اهميت بدهد، در طول سال سموم بدان را دفع کند، خواب و بيداري‌اش منظم باشد و از نظر روحي و رواني به‌گونه‌ای زندگي کند که مزاجش در تعادل باشد.

Leave a Reply

Your email address will not be published.